TYPY ZACHOWAŃ

Jesteś tu: » Strona główna » PEDAGOG SZKOLNY » TYPY ZACHOWAŃ

Możemy wyróżnić cztery typy zachowań ludzkich:

  • bierny,
  • manipulujący,
  • agresywny,
  • asertywny.

 

            U ludzi o postawie biernej występują uczucia negatywne dotyczące własnej osoby i postępowania. Bardzo często mają oni poczucie niższości. Chętnie oddają innym kontrolę nad sytuacją, otoczeniem, nawet sobą. W trudnych chwilach czują się winni bez powodu. Ich głównym problemem jest szybkie wycofywanie się po napotkaniu nawet niewielkich przeszkód. Nie umieją dostrzec swoich dobrych stron, mają niską samoocenę.

Ich postawa wobec świata: Ja nie jestem OK, ty jesteś OK.

      

        Typ manipulujący charakteryzuje się niską  samooceną i brakiem pewności siebie. Często nie ma szacunku do samego siebie, a co za tym idzie - także do innych. Osoby te są podejrzliwe i nieuczciwe. Unikają szczerych wypowiedzi.

Ich postawa: Ja nie jestem OK i ty nie jesteś OK.

           

         Osoby o postawie agresywnej charakteryzuje brak pewności siebie i niska samoocena. Okazują innym brak szacunku i lekceważenie. Są skoncentrowane na sobie, nie interesują się uczuciami i myślami innych. Często się złoszczą, obwiniają innych za swoje niepowodzenia. Nie umieją słuchać ani komunikować swoich własnych potrzeb. Ignorują reakcje otoczenia na własne zachowania.

Mają przeświadczenie: Ja jestem OK, ty nie jesteś OK.

           

Osoby asertywne charakteryzuje: pewność siebie i wysoka samoocena, poczucie szacunku dla siebie oraz umiejętność wyrażania szacunku w stosunku do innych. Biorą one odpowiedzialność za siebie i za własne czyny. Mają wysoko rozwiniętą samoocenę. Są świadome własnych uczuć oraz uczuć innych, ich zachowania są uczciwe i bezpośrednie. Posiadają umiejętność słuchania innych i wczuwania się w ich problemy. Chcą znać relacje otoczenia na własne zachowanie oraz na wszystko, co w danym momencie się dzieje.

Ja jestem OK i ty jesteś OK.

 

            Jeśli dokładnie przyjrzymy się tym postawom, to mamy szansę rozpoznać w nich nasze skłonności do jednego z typów. Możemy świadomie podjąć decyzję zmiany postawy na taką, która odpowiadałaby nam najbardziej. Możemy założyć, że znakomita większość ludzi chciałaby prezentować postawę: Ja jestem OK i ty jesteś OK, ponieważ przynosi ona najmniej konfliktów z otoczeniem i daje największą satysfakcję z życia. Możemy do niej dojść poprzez zwiększanie wiary w siebie i swoje możliwości.

 

 

POSTAWA OBOJĘTNA ODDZIELA NAS OD ŚWIATA.

POSTAWA  ASERTYWNA  POZWALA  NAM WSPÓŁISTNIEĆ  NA  RÓWNYCH  PRAWACH.

 

 

Zachowanie asertywne to umiejętność, dzięki której ludzie otwarcie wyrażają swoje myśli, preferencje, uczucia, przekonania, poglądy, wartości, bez odczuwania wewnętrznego dyskomfortu i nie lekceważąc rozmówców. W sytuacjach konfliktowych, umiejętności asertywne pozwalają osiągnąć kompromis, bez poświęcania własnej godności i rezygnacji z uznanych wartości. Ludzie asertywni potrafią powiedzieć „nie", bez wyrzutów sumienia, złości czy lęku. Być asertywnym - znaczy domagać się swoich lub czyichś praw lub występować w ich obronie, nie ograniczając przy tym praw kogoś innego.

Teoria asertywności oparta jest na przekonaniu, że każda osoba posiada pewne podstawowe prawa.

 

1. Masz prawo do robienia tego, co chcesz , dopóki twoja działalność nie rani kogoś innego.


2. Masz prawo do zachowania swojej godności poprzez asertywne zachowanie, dopóki twoje intencje nie są agresywne, lecz asertywne.


3. Masz prawo do przedstawiania innym swoich próśb, dopóki uznajesz, że druga osoba ma prawo odmówić.


4. Istnieją takie sytuacje między ludźmi, w których prawa nie są oczywiste. Zawsze jednak masz prawo do przedyskutowania i wyjaśnienia problemu z drugą osobą.


5. Masz prawo z korzystania ze swoich praw. Jeśli z nich nie korzystasz, to godzisz się na odebrani ich sobie.

 

Asertywność wykazuje trzy właściwości:

  • 1. Dobrze pojęty własny interes - oznacza to, że potrafisz ocenić, co jest warte twojego czasu i uwagi.
  • 2. Uczciwe postępowanie - mówisz to, co myślisz w taki sposób, by nikogo nie urazić.
  • 3. Poszanowanie praw - uznanie swojego prawa do wyrażenia opinii, uwagi czy obawy , tak by nie naruszyć przy tym praw innych ludzi.

 

Jeżeli chcesz zachowywać się asertywnie...

  • § Używaj otwarcie słów tak i nie.
  • § Nie przepraszaj jeśli nie zawiniłeś.
  • § Wyjaśniaj powody swojego postępowania, jeżeli chcesz być dobrze zrozumiany.
  • § Nie napadaj na rozmówcę, nie strasz go, nie poddawaj w wątpliwość jego charakteru lub myślenia.
  • § Używaj komunikatów typu JA, a nie komunikatów typu TY, dla przykładu - jeżeli ktoś się spóźnia na spotkanie z Tobą, nie napadaj go słowami "jesteś nieodpowiedzialny, lekceważysz mój czas" tylko powiedz "czuję złość/jest mi przykro kiedy się spóźniasz".
  • § Nie pozwalaj na naruszanie Twojej godności osobistej. Nie zgadzaj się na to, aby ktoś Cię traktował w sposób raniący Twoje uczucia. Pomocą mogą być takie zdania: "Nie podoba mi się sposób, w jaki do mnie mówisz", "Nie życzę sobie być tak traktowany", "Nie chcę, żebyś zwracał się do mnie w ten sposób", itp.
  • § Staraj się nie kłamać - masz prawo być sobą, nie wstydź się siebie, nawet jeśli popełniasz błędy.
  • § Mów jasno i wprost, o co Ci chodzi.
  • § Pytaj otwarcie, gdy czegoś nie rozumiesz.
  • § Mów, że nie wiesz, gdy czegoś nie wiesz; mów, że nie chcesz o czymś mówić, jeśli nie chcesz o tym mówić.
  • § Zwróć uwagę by realizować swoje zamiary nie krzywdząc innych.
  • § Przyznaj innym dokładnie takie same prawa do asertywnego zachowania, jakie przyznajesz sobie.
  • § Wyrażaj otwarcie swoje oczekiwania, a jeżeli ktoś traktuje Cię nieodpowiednio - powiedz mu o tym oraz wskaż jak chcesz być na przyszłość traktowany.

 

Zastanów się...

 

  • Ø Czy jesteś asertywny?
  • Ø Czy chcesz rozwijać własną asertywność?
  • Ø Którą z postaw najczęściej kierujesz się w życiu: agresywną, uległą, asertywną?

 

SŁOWO „JA" KLUCZEM DO SUKCESU

 

Niezwykle ważny jest sposób komunikacji. Pozwala uniknąć nieporozumień wynikających z niedomówień lub błędnej interpretacji niekonkretnych komunikatów.

 

OBWINIANIE

Mówisz: Ale mnie zdenerwowałeś.

Zamiast: Jestem zły, kiedy spóźniasz się.

 

OSĄDZANIE

Mówisz: Jesteś egoistą i zdrajcą.

Zamiast: Czuję się upokorzony, kiedy krytykujesz mnie w towarzystwie innych.

 

OSKARŻANIE

Mówisz: W ogóle cię nie obchodzę.

Zamiast: Jest mi smutno, gdy mnie unikasz w szkole.

 

ROZKAZYWANIE

Mówisz: Zamknij się!

Zamiast: Czuję się źle, gdy sobie ze mnie żartujesz.

 

PYTANIA

Mówisz: Zawsze byłeś takim flirciarzem?

Zamiast: Naprawdę nie czuję się z tobą bezpiecznie, gdy tak flirtujesz z innymi.

 

KŁÓTNIE

Mówisz: Przecież ty się na tym w ogóle nie znasz!

Zamiast: Jestem przekonany, że jest tak, jak mówię.

 

SARKAZM

Mówisz: Tak oczywiście, przecież jesteś największym specjalistą na świecie.

Zamiast: Czułbym się lepiej, gdybyś nie przedstawiał swoich opinii jako jedynych 

               właściwych, bo przecież na ten temat opinie są rożne.

AKCEPTACJA

Mówisz: Jesteś wspaniała.

Zamiast: Jestem pod wrażeniem twojej znajomości  tematu.

 

BRAK AKCEPTACJI

Mówisz: Jesteś beznadziejny.

Zamiast: Czuję się zdruzgotana, gdy mówisz, że interesuje cię tylko mój samochód.

 

GROŻENIE

Mówisz: Lepiej tego nie rób, bo pożałujesz!

Zamiast: Wolałabym, żebyś tego nie robił.

 

MORALIZOWANIE

Mówisz: Powinieneś zacząć w końcu czytać te lektury.

Zamiast: Myślę, że już czas wziąć się za lektury. Niedługo egzamin.

 

WSPARCIE

Mówisz: Wszystko będzie dobrze.

Zamiast: Przykro mi, że czujesz się źle.

 

ANALIZOWANIE

Mówisz: Nie możesz żyć bez swojej przyjaciółki.

Zamiast: Jestem rozczarowany, że z powodu przyjaciółki poświęcasz mi coraz mniej czasu.

 

 

Można zauważyć, że zdania zaczynające się od „ty" mają wymiar kontrolujący, wywierający nacisk, zastraszający lub obrażający drugą osobę. Osądzają i nie okazują szacunku. Są autorytarne i manipulujące. Wyrażenie „ja" składa się z opisu twoich uczuć oraz określenia warunków, w związku z którymi czujesz się tak, jak się czujesz.

 

SWÓJ PROBLEM WYRAŹ W OSOBIE PIERWSZEJ.

NA PROBLEMY INNYCH REAGUJ Z EMPATIĄ.

 

DLACZEGO TAK WAŻNE JEST WYRAŻANIE WŁASNYCH UCZUĆ ?

 

Przede wszystkim dlatego, że dzięki temu zaczynamy zdawać sobie z nich sprawę. Poznajemy je, uczymy się ich i uczymy się nad nimi panować. A więc rozwijamy inteligencję emocjonalną. Ponadto wyrażenie „ja" bardzo łagodzi konflikty, a często nawet im zapobiega oraz pomaga budować pozytywne i głębokie relacje z innymi.

 

 

EMOCJE

 

Wśród emocji są:    

RADOŚĆ

SMUTEK

ZADOWOLENIE

CZUŁOŚĆ

ZŁOŚĆ

WSPÓŁCZUCIE

CIEKAWOŚĆ

 

NADZIEJA

BÓL

WSTYD

SAMOTNOŚĆ

NIECHĘĆ

LĘK

ONIEŚMIELENIE

ZAZDROŚĆ

BEZRADNOŚĆ

SYMPATIA                                     

 

Wszyscy mamy prawo do przeżywania emocji. Są wśród nich te przykre i te przyjemne. Które dominują w Twoim życiu?

 

JAK WYRAŻAĆ SWOJE UCZUCIA?

       Najprościej jak potrafisz .Mów o uczuciu, o tym, co przeżywasz .Wyrażanie uczuć jest potrzebne dla Twojego zdrowia psychicznego, dla Twojego rozwoju osobistego.

Pamiętaj: nie bądź niewolnikiem uczuć złości, lęku, bezradności. Uporządkuj świat swoich przeżyć. Myśl pozytywnie o sobie.

 

POMYŚL:

Jak emocje wpływają na moje zachowanie?

Jakie są moje relacje z ludźmi?

Opracowanie: szkolnastrona.pl